Học giả Phan Ngọc làm thơ

By Đinh Hà Triều


 

 

KÍNH DÂNG THI HÀO ĐỖ TỬ MỸ

 

 

Con đâu phải nhà phiên dịch lớn
Chữ Hán con lõm bõm chút thôi
Từ khi con bước vào đời
Nhờ thầy con mới thành người hôm nay
Thơ thầy đọc từ ngày lên tám
Tuổi thơ ngây đâu dám bàn thơ?
Từ khi được gặp đến giờ
Lòng này chỉ biết tôn thờ thầy thôi
Con đâu phải loại người dễ phục
Học theo thầy sách đọc vạn rồi
Nhiều nhà thơ lớn trện đời
Con đã tìm đọc đúng lời nguyên văn
Nhà thơ lớn tiếng tăm đâu ít
Bài thơ hay kể xiết vạn ngàn
Nhưng thơ cho chính người dân
Cho người nhỏ bé bao lần bị khinh
Thơ riêng nói đến hoà bình
Cuộc đời chồng vợ mái tranh quê nhà
Chỉ một người! Đó là Tử Mỹ
Lời thơ này đâu chỉ văn chương
Lời là ánh sáng vầng dương
Chính người dạy bảo con đường con đi
Đọc thơ thầy đầm đìa những lệ
Dịch thơ thầy con để cho con
Bởi vì con đã chịu ơn
Có thầy thầy hiểu con hơn mọi người
Đời thầy khổ bởi thời buổi ấy
Bỏ dân đen đời mới đổi thay
Phải cam phận khổ nghèo này
Thì đời mới hiểu chính thầy thuỷ chung
Thầy chết đói dân cùng càng rõ
Văn học không thể bỏ dân nghèo
Mặc ai ý kiến thế nào
Thơ thầy thơ thánh là điều hiển nhiên
Nhưng người đời vẫn quen tán tụng
Những điều xưa họ chuộng tôn thờ:
Nào là thể loại lời thơ
Chữ nghĩa vận luật phép từ chương cao
Thầy đừng lạ vì sao lại thế
Bởi vì thầy ngay ở ngôn từ
Cũng là kiệt xuất còn như
Tấc lòng Tử Mỹ phải chờ hôm nay
Con lều dịch thơ thầy công bố
Dù biết mình học có bao lăm
Đời xưa có thể hiểu lầm
Đời này phải khác dù làm có sai
Dù lời dịch có tồi có vụng
Đời sẽ hay hiểu đúng lòng thầy
Bởi vì mãi đến hôm nay
Người dân mới hiểu thơ thầy cho ai?

                                            PHAN NGỌC

 

 

THÔNG TIN VỀ TÁC GIẢ PHAN NGỌC


Học giả Phan Ngọc 

 


Phan Ngọc (1925-) là một nhà ngôn ngữ học và nhà nghiên cứu văn hoá Việt Nam. Cụm công trình về văn hoá Việt Nam của ông gồm "Văn hoá Việt Nam cách tiếp cận mới" (1994) và "Tìm hiểu phong cách Nguyễn Du trong Truyện Kiều" (1985) đã được Nhà nước Việt Nam tặng Giải thưởng Nhà nước năm 2000.

Phan Ngọc sinh năm 1925 tại Yên Thành Nghệ An trong một gia đình có truyền thống Nho học. Ông chỉ có bằng chính thức là bằng tú tài thời Pháp thuộc nhưng vốn kiến thức của ông chủ yếu là do tự học mà có. Trong cuộc chiến chống Pháp ông tham gia chiến đấu trong biên chế của Sư đoàn 304 Quân đội Nhân dân Việt Nam. Từ 1952-1954 Phan Ngọc là Trưởng phòng Phiên dịch Bộ Giáo dục từ 1954-1955 là Sĩ quan Ban Liên hiệp đình chiến. Từ 1955-1958 là phụ giảng tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ trưởng Tổ Ngôn ngữ học Văn học Trung Quốc Lý luận văn học; nhân viên phiên dịch khoa Văn trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Từ 1980-1995 ông là chuyên viên cao cấp tại Viện nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam. Phan Ngọc đã giảng dạy ở Pháp New Zealand Hồng Kông Singapore và viết khoảng 200 bài nghiên cứu đăng báo và tạp chí.

Phan Ngọc là người biết nhiều ngoại ngữ. Ông từng dịch bộ Triết học Hegel từ tiếng Đức sang tiếng Việt để phục vụ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông dịch Thần thoại Hy Lạp từ nguyên bản tiếng Hy Lạp; Spartacus từ nguyên bản tiếng Ý; Chiến tranh và hoà bình từ nguyên bản tiếng Nga; Sử ký Tư Mã Thiên thơ Đỗ Phủ... từ nguyên bản tiếng Hán; Shakespeare từ nguyên bản tiếng Anh.


Dịch phẩm
Chuyện làng nho 1961
Tuyển tập kịch Sêch-xpia (Shakespeare) 1963 (dịch chung)
Sử ký Tư Mã Thiên 1964 (ký tên Nhữ Thành) tái bản có bổ sung 1999
Trần trụi giữa bầy sói 1985 (dịch cùng Xuân Oánh)
David Copperfield 1985
Hàn Phi Tử 1990
Mỹ học (Hegel)

Biên soạn
Thần thoại Hy Lạp 1980 (ký tên Nhữ Thành)
Từ điển Anh-Việt 1994

Nghiên cứu
Cách chữa lỗi chính tả cho học sinh 1980
Tiếp xúc ngôn ngữ ở Đông Nam Á 1983 (cùng Phạm Đức Dương)
Nội dung xã hội và mỹ học của tuồng đồ 1984 (cùng Lê Ngọc Cầu)
Tìm hiểu phong cách Nguyễn Du trong Truyện Kiều 1985
Đỗ Phủ nhà thơ dân đen 1990
Mẹo giải nghĩa các từ Hán Việt 1991
Văn hoá Việt Nam và cách tiếp cận mới 1994
Văn học xét theo văn hoá học
Cách giải thích văn học bằng ngôn ngữ học 1995
Đỗ Phủ nhà thơ thánh với hơn một nghìn bài thơ 2001


 

More...

GS. Đinh Gia Khánh - Người thầy của những khởi đầu

By Đinh Hà Triều

GS. Đinh Gia Khánh - Người thầy của những khởi đầu

                             -Trần Nho Thìn - Phạm Văn Hưng -


 

 

 

 

 

Lỗ Tấn đã từng nói: "Trên mặt đất vốn làm gì có đường người ta đi mãi thì thành đường thôi".

More...